Rodzaje chmur

Powstawanie chmur i ich klasyfikacja

Chmura jest skupiskiem produktów kondensacji pary wodnej występujących w powietrzu w postaci kropelek wody lub kryształków lodu. Często chmurę tworzy mieszanina kryształków lodu i kropelek wody. W poszczególnych chmurach mogą występować krople deszczu, śnieg, grad. Ilość wody w chmurach waha się od ułamka grama do kilku gramów w 1 m3. Chmury są przenoszone prądami powietrza nad różne obszary, nad którymi zalega powietrze o różnej wilgotności. W związku z tym obserwujemy często zjawisko zanikania chmur (wyparowują) lub ich narastania. W rezultacie obraz chmur na niebie stale się zmienia. W określonych warunkach fizycznych część produktów kondensacji pary wodnej tworzących chmurę zwiększa swoją objętość i ciężar na tyle, że wypada z chmury w postaci opadu atmosferycznego.

Główne rodzaje chmur

Chmury mają różną budowę. Mogą składać się z różnych produktów kondensacji pary wodnej. Występują na różnych wysokościach i różny jest mechanizm ich tworzenia się. Biorąc pod uwagę kryterium fizycznej budowy chmur, wyróżniamy chmury wodne, lodowe; i mieszane. Wielkość kropel wody w chmurach jest różna. Ich rozmiary są uzależnione od warunków, w których dana chmura się tworzy, i w jakim stadium rozwoju się znajduje. W początkowym stadium rozwoju chmury średnice kropel wody z reguły przekraczają 0,05 mm, a w końcowym mogą dochodzić nawet do 5 mm. Chmury lodowe są złożone wyłącznie z kryształów lodu. W porównaniu z chmurami wodnymi, których zasobność w wodę jest stosunkowo duża (może dochodzić do 5 g w 1 m3), chmury zbudowane z kryształków lodu są w wodę znacznie uboższe, bowiem 1 m3 zawiera średnio od 0,001 - 0,01 g wody. Chmury mieszane, jak sama nazwa na to wskazuje, zawierają zarówno kropelki wody, jak i kryształki lodu. Ich niejednorodna budowa fizyczna sprzyja powstawaniu opadów atmosferycznych. Sześciokątna struktura cząsteczki wody rzutuje na kształt kryształków lodu, które również mają sześciokątną budowę. Niektóre kryształy mają wygląd sześciokątnych słupków, a inne przybierają postać sześciokątnych blaszek. Ze względu na wysokości, na jakich notuje się występowanie chmur, wyróżnia się chmury niskie, średnie i wysokie. W zależności od warunków termicznych panujących w troposferze i od wysokości, na jakiej zalega jej górna granica, wysokości, na jakich tworzą się chmury są różne w różnych szerokościach geograficznych. Wygląd zewnętrzny i budowa chmury są związane ze sposobem jej powstania, a ściślej, ze sposobem ochłodzenia wilgotnego powietrza w obecności jąder kondensacji, który doprowadził do skroplenia pary wodnej. Powstawanie i rozwój chmur jest uwarunkowane procesami zachodzącymi w atmosferze. Wygląd chmury, jej rozmiary pionowe i poziome oraz wysokość, na jakiej się uformowała, są ściśle związane z warunkami fizycznymi panującymi w określonym czasie w atmosferze. Umiejętność rozróżniania chmur umożliwia więc w dużym stopniu poprawne określenie procesów zachodzących w atmosferze i przewidzenie kierunku ich dalszego rozwoju, co nie jest bez znaczenia w sporządzaniu dobrych prognoz pogody. Z uwagi na wygląd zewnętrzny chmur opracowano ich międzynarodową klasyfikację. Uwzględnia ona dziesięć charakterystycznych rodzajów chmur, które stosunkowo często są obserwowane na całej kuli ziemskiej. Nazwy chmur podano w języku łacińskim. W obrębie podstawowych rodzajów wyodrębniono różne gatunki i odmiany chmur. Poszczególne rodzaje chmur występują zazwyczaj na określonych wysokościach. Wyróżnia się trzy główne piętra występowania chmur. W umiarkowanych szerokościach geograficznych troposfera ma miąższość ok. 13 km i maksymalnie na tej wysokości pojawiają się chmury obserwowane w Polsce. Obłoki srebrzyste i nocne obłoki świecące, obserwowane sporadycznie, pojawiają się w wyższych warstwach atmosfery, w stratosferze, a nawet w mezosferze. Piętro wysokie jest położone na wysokości 5 - 13 km. Tworzą się w nim chmury pierzaste (Ci), pierzasto - kłębiaste (Cc) i pierzasto - warstwowe (Cs). Do tych wysokości mogą sięgać także wierzchołki chmur o budowie pionowej, zazwyczaj burzowe (Cb). W piętrze średnim, położonym na wysokości 2 - 7 km, formują się chmury średnie warstwowe (As) i średnie - kłębiaste (Ac). Tego piętra z reguły sięgają wierzchołki chmur kłębiastych (Cu) oraz najwyższe partie chmur warstwowo - deszczowych (Ns). Piętro niskie obejmuje wysokości od 0 do 2 km. Tu znajdują się podstawy chmur o budowie pionowej, kłębiastych (Cu) i burzowych (Cb). Dla tego piętra charakterystyczne jest występowanie chmur warstwowo - deszczowych (Ns), kłębiasto - warstwowych (Sc) oraz niskich warstwowych (St).

Poniżej zamieszczone są odnośniki do informacji o rodzajach i gatunkach chmur. Są to między innymi:


Ostatnia aktualizacja strony o chmurach: 14.05.2002